به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، زینب برخورداری، استاد دانشگاه تهران، امروز چهارشنبه ۲۰ آبانماه، در سلسله نشستهای تخصصی آیینه نجابت با موضوع زیست عفیفانه و خانواده در افق تمدن اسلامی که با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران در اتاق جلسات فاطمیون بابالهادی حرم مطهر رضوی برگزار شد، با اشاره به گسترش جریان تضعیف عفاف در جوامع مختلف، اظهار داشت: نباید مسئله کاهش عفاف و تضعیف زیست عفیفانه را صرفاً معضلی مختص جامعه ایران بدانیم؛ زیرا چنین برداشتی ممکن است ما را به سمت خودسرزنشی و تحلیل نادرست عوامل شکلگیری این پدیده سوق دهد.
وی افزود: شکستهشدن حریم عفاف و تضعیف زیست عفیفانه در پنج دهه اخیر در سطح جهان شدت گرفته و پژوهشهای متعددی درباره زمینهها، عوامل و جریانهای مؤثر بر شکلگیری این وضعیت انجام شده است؛ازاینرو، آنچه در جامعه ما مشاهده میشود، بخشی از یک جریان گسترده جهانی است که متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی هر کشور بومیسازی و اجرا میشود.
برخورداری با اشاره به سابقه فعالیت جریانهای ترویج خویشتنداری جنسی در آمریکا، بیان کرد: حدود چهار دهه پیش، در کنگره آمریکا بودجههایی برای برنامههای مرتبط با خویشتنداری جنسی تصویب شد و فعالانی نیز برای ارائه آموزشهای مرتبط به مدارس اعزام شدند؛در این روند، مجموعهای از کتابها، وبگاهها و برنامههای آموزشی با مخاطب قرار دادن نوجوانان فعالیت کردند و بخشی از این جریان نیز از سوی گروههای سکولار و فمینیست دنبال شده است.
وی با تأکید بر ضرورت شناخت ریشههای فکری و اقتصادی این جریان تصریح کرد: در تحلیل این پدیده باید به نقش نظام سرمایهداری جهانی و منافعی که از کاهش ارزش و جایگاه انسانی افراد به دست میآورد، توجه کرد. یکی از مؤلفههای این جریان، ترویج شیءانگاری انسان است؛ رویکردی که تنها زنان را دربرنمیگیرد، بلکه انسانها را در موقعیت شیء و ابزاری قابل مدیریت قرار میدهد.
استاد دانشگاه تهران ادامه داد: تفاوت انسان با شیء و حتی حیوان در این است که انسان دارای اراده، مطالبه، قدرت نقد و میل به رشد و تعالی است؛ بنابراین مدیریت انسانی که خواهان استقلال، پیشرفت و برخورداری از حقوق خود است، بهمراتب دشوارتر از مدیریت یک شیء خواهد بود. در چنین شرایطی، تضعیف عفاف و زیست عفیفانه را میتوان یکی از جلوههای انسانزدایی و زمینهساز گسترش شکل جدیدی از بردهداری دانست.
وی با اشاره به ارتباط میان عفاف و کرامت انسانی خاطرنشان کرد: انسانی که خواهان زیست عفیفانه است، از جامعه انتظار دارد زمینههای لازم برای زندگی انسانی و برخورداری از کرامت و امنیت او فراهم شود؛ اما این مطالبه با منافع و اهداف نظام سلطه و سرمایهداری همخوانی ندارد؛ ازاینرو، تضعیف ارزشهای عفیفانه میتواند در خدمت گسترش این نظام فکری قرار گیرد.
برخورداری با تأکید بر ضرورت مقابله استدلالی با جریانهای تضعیفکننده عفاف، اظهار داشت: همانگونه که رهبر شهید تأکید داشتند، باید با استدلالهای جریان مقابل مواجه شد و در برابر آنها استدلالهای منطقی ارائه کرد؛ از منظر فلسفه و منطق، یکی از راهکارهای اساسی این است که مطالبه جامعه به سمتی هدایت شود که افراد خواهان برخورداری از شرایط و امکانات لازم برای یک زندگی انسانی باشند.
وی افزود: زمانی که افراد به این بلوغ فکری برسند که از جامعه مطالبه کنند زمینههای زندگی انسانی، حفظ کرامت و رعایت حقوق آنان فراهم شود، میتوان بهصورت ریشهای با این جریان مقابله کرد؛این رویکرد نیازمند تقویت مهارتهای فکری و تبدیل آنها به مهارتهای رفتاری است که میتوان با بهرهگیری از ابزارهای فرهنگی و آموزشی در توسعه آن نقشآفرینی کرد.
استاد دانشگاه تهران با اشاره به نقش رسانهها در گسترش جریان انسانزدایی گفت: رسانههای وابسته به نظام سرمایهداری از ابزارهای مهم گسترش این جریان در جهان هستند و با بهرهگیری از تبلیغات و آموزشهای جهتدار، بر نگرش افراد نسبت به هویت و جایگاه انسانی تأثیر میگذارند؛ بنابراین، شناخت نقش رسانهها و آگاهی از ابعاد جهانی این جریان، در طراحی راهکارهای مؤثر فرهنگی اهمیت دارد.
وی در ادامه با تبیین تفاوت میان دیدهشدن و تماشاشدن، بهویژه در حوزه زنان، اظهار داشت: یکی از تمایزهای مهم در مهارتهای فکری، تشخیص تفاوت میان دیدهشدن و تماشاشدن است؛ دیدهشدن به معنای بهرسمیتشناختن حقوق، جایگاه و شخصیت زنان در جامعه است، اما در تماشاشدن، توجه از هویت و توانمندیهای زن به جسم، ظاهر و ویژگیهای فیزیکی او معطوف میشود.
برخورداری تصریح کرد: رسانهها با تبلیغات و آموزشهای نادرست، گاهی مفهوم دیدهشدن و مطالبه حقوق زنان را به تماشاشدن تقلیل میدهند و آزادی و حضور اجتماعی زنان را به نمایش جسم و ظاهر آنان پیوند میزنند؛ درحالیکه با تقویت مهارتهای فکری میتوان این مغالطه را برای زنان تبیین کرد تا با شناخت تفاوت این دو مفهوم، حقوق واقعی خود را مطالبه کنند.
وی با تأکید بر ضرورت تبدیل پوشش از یک تکلیف صرف به مطالبهای اجتماعی برای برخورداری از امنیت و کرامت، بیان کرد: زنان باید بتوانند از جامعه مطالبه کنند که حق انتخاب پوشش و برخورداری از امنیت آنان به رسمیت شناخته شود و امکانات لازم برای تحقق این حق فراهم آید.
استاد دانشگاه تهران با اشاره به برخی ضوابط پوشش در فضاهای عمومی در کشورهای غربی خاطرنشان کرد: در برخی ایالتهای آمریکا برای ورود زنان به بعضی فضاها، ضوابطی درباره نوع پوشش تعیین شده و زنان نیز برای حضور در این محیطها از این ضوابط پیروی میکنند؛ این موضوع نشان میدهد که مطالبه پوشش و امنیت میتواند در قالب یک خواسته اجتماعی مطرح شود.
وی تأکید کرد: باید با تقویت آگاهی و مهارتهای فکری، زمینه مطالبهگری آگاهانه زنان برای برخورداری از حق پوشش، امنیت و حفظ کرامت انسانی فراهم شود تا جامعه بهجای پذیرش الگوهای تحمیلی رسانهای، بتواند بر اساس نیازها و ارزشهای انسانی خود مسیر زیست عفیفانه را دنبال کند.
انتهای پیام/











نظر شما